Ceza Hukukunda Uzlaştırma

Uzlaştırma hangi suçlarda uygulanır?

Uzlaştırma kapsamı CMK m. 253'te iki grup halinde belirlenmiştir:

• Şikâyete bağlı suçlar: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suçların tamamı; örneğin hakaret ve basit kasten yaralama.
• Kanunda ayrıca sayılan suçlar: Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın kanunda tek tek sayılan suçlar; örneğin taksirle yaralama, konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlarının kanunda belirtilen şekilleri.

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar uzlaştırma kapsamı dışındadır. Uzlaştırma kapsamındaki bir suçla birlikte kapsam dışındaki bir suç da işlenmişse uzlaştırma yapılmaz (CMK m. 253/3). Kapsam, kanun değişiklikleriyle zaman zaman güncellendiğinden her dosyada güncel metne bakılmalıdır.

Uzlaştırma süreci nasıl işler?

1. Dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi: Savcı, suçun uzlaştırma kapsamında olduğunu ve kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunduğunu tespit ederse dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir.
2. Uzlaştırmacının görevlendirilmesi: Büro, listeden bir uzlaştırmacı görevlendirir; avukatlar ve uzlaştırmacı eğitimi almış kişiler bu görevi yürütebilir.
3. Teklif: Uzlaştırmacı taraflara uzlaşma teklifinde bulunur. Teklif yapılan kişi üç gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.
4. Görüşmeler: Taraflar kabul ederse uzlaştırmacı görüşmeleri yürütür. Uzlaştırma işlemleri kural olarak otuz gün içinde tamamlanır; savcı bu süreyi yirmi güne kadar uzatabilir.
5. Rapor: Uzlaştırmacı sonucu bir raporla savcıya bildirir; savcı uzlaşmanın tarafların serbest iradesine dayanıp dayanmadığını denetler.

Uzlaşma sağlanırsa ne olur?

Uzlaşma sonucunda verilen kararlar adli sicile işlenmez ve başka bir amaçla kullanılamaz. Uzlaşma sağlanması halinde aynı fiil nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa feragat edilmiş sayılır (CMK m. 253/19).

Uzlaşma sağlanamazsa ne olur?

Taraflardan biri teklifi reddederse veya görüşmelerde anlaşma sağlanamazsa, savcı soruşturmaya devam eder ve iddianame düzenler. Uzlaşmama halinde aynı suç için yeniden uzlaştırma yapılmaz. Uzlaştırma görüşmelerinde tarafların yaptığı açıklamalar, sonraki soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz.

Uzlaşmada edim ne olabilir?

Edim, tarafların uzlaşma karşılığında kararlaştırdığı yükümlülüktür. Mağdurun zararının parayla giderilmesi, özür dilenmesi, bir kamu kurumuna veya hayır kurumuna bağışta bulunulması gibi edimler kararlaştırılabilir. Edim, kanuna ve ahlaka aykırı olmamalıdır.

Uzlaştırma ücreti kimin tarafından ödenir?

Uzlaştırmacının ücreti ve uzlaştırma giderleri kural olarak Hazine tarafından karşılanır. Taraflar uzlaştırma için ayrıca bir ücret ödemez; ancak kendi avukatlarıyla temsil edilmek isterlerse avukatlık ücreti taraflara aittir.