Miras Hukuku
Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle malvarlığının kimlere ve hangi oranlarda geçeceğini düzenler (TMK m. 495–682). Miras, ölümle birlikte kendiliğinden mirasçılara geçer; mirasçılar terekenin borçlarından da sorumlu olur. Bu sorumluluktan kurtulmak isteyen mirasçı, öğrenmeden itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir. Miras bırakan vasiyetname ile malının bir kısmını dilediğine bırakabilir; ancak alt soyun, ana babanın ve eşin saklı paylarına dokunamaz.
Yasal mirasçılar kimlerdir?
Türk Medeni Kanunu yasal mirasçılığı zümre sistemine göre düzenler. Önce gelen zümrede mirasçı varsa sonraki zümre miras alamaz; sağ kalan eş ise her zümreyle birlikte mirasçı olur.
| Mirasçı | Eşin payı | Dayanak |
|---|---|---|
| Birinci zümre: çocuklar ve torunlar (alt soy) | Eş 1/4, alt soy 3/4 | TMK m. 495, 499 |
| İkinci zümre: anne, baba ve onların alt soyu (kardeşler) | Eş 1/2, ikinci zümre 1/2 | TMK m. 496, 499 |
| Üçüncü zümre: büyükanne, büyükbaba ve alt soyları | Eş 3/4, üçüncü zümre 1/4 | TMK m. 497, 499 |
| Hiçbir zümrede mirasçı yoksa | Eş mirasın tamamını alır | TMK m. 499 |
Hiç yasal mirasçı bulunmazsa miras Devlete geçer (TMK m. 501). Evlat edinilen çocuk ve alt soyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur (TMK m. 500).
Saklı pay nedir?
Saklı pay, miras bırakanın vasiyetname veya bağışlarla ortadan kaldıramayacağı, kanunun belirli mirasçılar için güvence altına aldığı miras payıdır (TMK m. 506).
| Saklı paylı mirasçı | Saklı pay oranı |
|---|---|
| Alt soy | Yasal miras payının yarısı |
| Anne ve baba | Her biri için yasal miras payının dörtte biri |
| Sağ kalan eş | Alt soy veya anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı; diğer hallerde dörtte üçü |
Kardeşlerin saklı payı, 2007'de yapılan değişiklikle kaldırılmıştır. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.
Vasiyetname türleri nelerdir?
| Tür | Şekil | Dayanak |
|---|---|---|
| Resmî vasiyetname | Noter veya sulh hâkimi önünde, iki tanık huzurunda | TMK m. 532 |
| El yazılı vasiyetname | Baştan sona miras bırakanın el yazısıyla, tarih ve imzalı | TMK m. 538 |
| Sözlü vasiyetname | Ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hallerde iki tanık önünde | TMK m. 539 |
Vasiyetname, miras bırakanın ölümünden sonra sulh hukuk mahkemesinde açılır ve ilgililere tebliğ edilir. Vasiyetnamenin iptali için öğrenmeden itibaren bir yıl, her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde dava açılmalıdır (TMK m. 559).
Miras hukukunda önemli süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Öğrenmeden itibaren 3 ay | TMK m. 606 |
| Vasiyetnamenin iptali | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl | TMK m. 559 |
| Tenkis davası | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl | TMK m. 571 |
| Miras sebebiyle istihkak davası | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl (iyi niyetli olmayan davalıya karşı 20 yıl) | TMK m. 639 |
| Muris muvazaasına dayalı tapu iptali | Süreye tabi değil | Yargıtay uygulaması |
Miras paylaşımı nasıl yapılır?
Mirasın açılmasından paylaşıma kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle maliktir; tereke malları üzerinde tek başına tasarrufta bulunulamaz. Paylaşım, mirasçıların anlaşmasıyla yazılı bir miras paylaşım sözleşmesiyle yapılabilir (TMK m. 676). Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır; bu dava için de arabuluculuk dava şartıdır.
Miras hukuku konuları
- Mirasın reddi: Süre, şekil ve hükmen ret.
- Tenkis davası: Saklı payı zedelenen mirasçının hakları.
- Veraset ilamı: Mirasçılık belgesinin noterden veya mahkemeden alınması.
Kaynakça
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 495–501, 506, 532, 538, 539, 559, 571, 598, 606, 639, 676
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/B
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.