Tüketici Hukuku
Tüketici hukuku, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla mal ya da hizmet alan kişilerin satıcı, sağlayıcı ve bankalarla ilişkilerini düzenler. Temel kaynak 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'dur. 2026 yılında değeri 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesinde dava açılır.
Tüketici kimdir?
6502 sayılı Kanun'a göre tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir (m. 3). Bir kişinin ev için buzdolabı alması tüketici işlemidir; aynı kişinin işyeri için toplu ürün alması ise ticari işlem sayılabilir. Bu ayırım, uyuşmazlığın hangi kurallara tabi olacağını ve hangi mercie başvurulacağını belirler.
Tüketici hukuku hangi konuları kapsar?
| Konu | Örnekler | Dayanak |
|---|---|---|
| Ayıplı mal | Bozuk çıkan beyaz eşya, telefon, araç | 6502 sayılı Kanun m. 8–12 |
| Ayıplı hizmet | Eksik yapılan tadilat, hatalı servis | m. 13–16 |
| Mesafeli satış | İnternetten alışveriş, 14 günlük cayma hakkı | m. 48 |
| Abonelik sözleşmeleri | İnternet, telefon, spor salonu üyeliği | m. 52 |
| Tüketici kredileri | Kredi masrafları, erken ödeme, cayma | m. 22–38 |
| Ön ödemeli konut satışı | Projeden konut alımı | m. 40–46 |
| Paket tur | Tatil paketlerinde ayıp ve iptal | m. 51 |
Tüketici uyuşmazlıklarında nereye başvurulur?
| Uyuşmazlık değeri (2026) | Başvuru yeri | Zorunluluk |
|---|---|---|
| 186.000 TL'nin altı | İl veya ilçe tüketici hakem heyeti | Zorunlu; doğrudan mahkemeye gidilemez |
| 186.000 TL ve üzeri | Önce arabulucu, sonra tüketici mahkemesi | Arabuluculuk dava şartıdır (m. 73/A) |
Parasal sınır her yıl Ticaret Bakanlığı tebliğiyle güncellenir; 2026 sınırı 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Hakem heyetine başvuru ücretsizdir ve avukat zorunlu değildir.
Tüketicinin temel hakları nelerdir?
- Ayıplı malda seçimlik haklar: Sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim (m. 11).
- Cayma hakkı: Mesafeli ve kapıdan satışlarda gerekçe göstermeden 14 gün içinde cayma (m. 48).
- Haksız şartlar: Tüketiciyle müzakere edilmeden konulan ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan sözleşme şartları kesin hükümsüzdür (m. 5).
- Bilgilendirme: Satıcı, sözleşme kurulmadan önce tüketiciyi ön bilgilendirmeyle bilgilendirmek zorundadır.
- Abonelikte fesih: Tüketici belirsiz süreli abonelik sözleşmesini herhangi bir gerekçe göstermeden feshedebilir (m. 52).
Tüketici hukukunda önemli süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ayıplı maldan sorumluluk zamanaşımı | Teslimden itibaren 2 yıl (konutta 5 yıl) | m. 12 |
| Onarım veya değişim süresi | En çok 30 iş günü (garanti belgeli mallarda onarım 20 iş günü) | m. 11 |
| Mesafeli satışta cayma | 14 gün | m. 48 |
| Hakem heyeti kararına itiraz | Tebliğten itibaren 15 gün | m. 70 |
Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süreleri uygulanmaz.
Tüketici hukuku konuları
- Ayıplı mal ve hizmet: Seçimlik haklar, onarım ve değişim.
- Mesafeli satış ve cayma hakkı: İnternet alışverişlerinde iade ve cayma.
- Tüketici hakem heyeti: Başvuru sınırı, süreç ve itiraz.
Kaynakça
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 3, 5, 8–16, 22–38, 40–52, 68, 70, 73/A
- Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.