İcra ve İflas Hukuku

İcra hukuku nedir ve kimleri ilgilendirir?

İcra hukuku, alacaklının alacağını tahsil etmek için icra dairesine başvurmasıyla başlayan süreci düzenler. Bu süreçte alacaklının takip başlatma, haciz isteme ve satış yaptırma hakları ile borçlunun itiraz etme, şikâyet etme ve borçlu olmadığını ispat etme hakları birlikte yer alır. Kira alacakları, kredi borçları, fatura ve senet alacakları, nafaka ve tazminat alacakları icra hukukunun en sık konularıdır.

İflas hukuku ise ticari işletmelerin borçlarını ödeyemediği durumlarda tüm malvarlığının alacaklılar arasında paylaştırılmasını düzenler. İflas yoluyla takip yalnızca iflasa tabi kişilere, yani tacirlere karşı yapılabilir.

İcra takip türleri nelerdir?

İcra dairesi ile icra mahkemesi arasındaki fark nedir?

İcra dairesi takibi yürüten idari birimdir: ödeme emrini gönderir, itirazları alır, haciz ve satış işlemlerini yapar. İcra mahkemesi ise icra dairesinin işlemlerine karşı yapılan şikâyetleri, itirazın kaldırılması taleplerini ve kambiyo senetlerine itirazları inceleyen yargı merciidir. Borçlu olunup olunmadığına dair kesin hüküm gerektiren uyuşmazlıklar ise itirazın iptali veya menfi tespit davası olarak genel mahkemelerde görülür.

İlamsız icra takibinde süreç nasıl işler?

1. Alacaklı icra dairesine takip talebinde bulunur; talep UYAP üzerinden elektronik olarak da yapılabilir.
2. İcra dairesi borçluya ödeme emri gönderir.
3. Borçlu 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz istenebilir.
4. Borçlu itiraz ederse takip durur; alacaklı itirazın kaldırılması için 6 ay, itirazın iptali davası için 1 yıl içinde başvurabilir (İİK m. 67, 68).

İcra hukukunda bilinmesi gereken temel süreler

Borçlunun hangi hakları vardır?

Borçlu, ödeme emrine borca, imzaya veya yetkiye itiraz edebilir; itirazın gerekçe gösterilmeden yapılması mümkündür, ancak imzaya itiraz açıkça belirtilmelidir. Borçlu olmadığını düşünen kişi menfi tespit davası açabilir; hukuka aykırı icra işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet yoluna gidebilir. Kanunda haczedilemeyeceği belirtilen malların ve maaşın belirli kısmının haczedilmesi halinde haczedilmezlik şikâyetinde bulunabilir (İİK m. 82, 83).

İcra hukukunda tazminat riskleri nelerdir?

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksız olduğu anlaşılır ve alacak likit ise, borçlu alacak tutarının yüzde 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkûm edilir (İİK m. 67/2). Alacaklının takibi haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa aynı oranda tazminat alacaklıya da yüklenebilir. Bu nedenle hem takip başlatmadan hem de itiraz etmeden önce dayanak belgelerin değerlendirilmesi önemlidir.

2026'da icra takiplerinde dikkat edilecek noktalar

• İcra takipleri ve itirazlar UYAP Vatandaş Portalı ve e-Devlet üzerinden elektronik olarak takip edilebilir; elektronik tebligatta tebliğ tarihi kanuni kurallara göre hesaplanır.
• İtirazın iptali ve menfi tespit davalarında, uyuşmazlığın ticari, tüketici, kira veya iş ilişkisinden doğması halinde dava açmadan önce arabuluculuk şartı aranabilir.
• Harç ve masraf tutarları her yıl güncellenen tarifelere göre hesaplanır.

İcra ve iflas hukuku konuları

• İlamsız icra takibi: Mahkeme kararı olmadan para alacağının tahsili için başlatılan takip.
• İtirazın iptali davası: Borçlunun itirazıyla duran takibin devamı için alacaklının açtığı dava.
• Menfi tespit davası: Borçlu olmadığını ileri süren kişinin bunun tespitini istediği dava.
• Haciz işlemleri: Maaş, banka hesabı, araç ve taşınmaz hacizleri ile haczedilemeyen mallar.