Menfi Tespit Davası

Menfi tespit davası nedir?

Menfi tespit davası, "borçlu olmadığımın tespiti" davasıdır. Davacı, hakkında icra takibi başlatılan veya başlatılma ihtimali bulunan bir borcun hiç doğmadığını, ödendiğini, zamanaşımına uğradığını veya istenen miktardan daha az olduğunu ileri sürer. Mahkeme davayı kabul ederse borcun bulunmadığı kesin hükümle belirlenir ve bu borca dayanan takip iptal edilir.

Menfi tespit davası hangi durumlarda açılır?

• Ödenmiş borç: Borç ödendiği halde icra takibi başlatılması.
• Sahte belge veya imza: Senet ya da sözleşmedeki imzanın davacıya ait olmaması.
• Kimlik bilgilerinin kötüye kullanılması: Davacı adına başkası tarafından açılmış hat, kredi veya abonelik nedeniyle borç istenmesi.
• Hatır senedi veya teminat senedi: Borç ilişkisi olmadan verilmiş veya teminat amacıyla verilmiş senedin takibe konulması.
• Zamanaşımı ve fazla talep: Zamanaşımına uğramış veya gerçek borçtan fazla tutarda takip yapılması.

Takipten önce ve sonra açılan menfi tespit davasının farkı nedir?

Takip kesinleştikten sonra da menfi tespit davası açılabilir. Borç takip sırasında ödenirse dava, istirdat davası olarak devam eder (İİK m. 72/6).

İstirdat davası nedir?

İstirdat davası, borçlu olmadığı halde icra takibi sırasında ödeme yapmak zorunda kalan kişinin parasını geri istemek için açtığı davadır. Dava, paranın tamamen ödendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır (İİK m. 72/7). Bu süre hak düşürücüdür; geçirilirse genel hükümlere göre sebepsiz zenginleşme davası açılması gerekir.

Menfi tespit davasında tazminat riski var mı?

Dava borçlu davacı lehine sonuçlanırsa ve alacaklının takipte haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, alacaklı alacak tutarının yüzde 20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m. 72/5). Dava borçlu aleyhine sonuçlanır ve ihtiyati tedbir nedeniyle alacaklının alacağını geç aldığı anlaşılırsa, bu kez borçlu aynı oranda tazminat ödemekle yükümlü olur (İİK m. 72/4).

Menfi tespit davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme, borcun kaynağı olan hukuki ilişkiye göre belirlenir: genel hukuki ilişkilerde Asliye Hukuk, ticari ilişkilerde Asliye Ticaret, tüketici işlemlerinde Tüketici Mahkemesi. Menfi tespit ve istirdat davaları, takibin yapıldığı yer mahkemesinde veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (İİK m. 72/8). Uyuşmazlık ticari veya tüketici işleminden doğuyorsa dava açmadan önce arabuluculuk şartı aranabilir.

Menfi tespit davasında ispat yükü kimdedir?

Genel kural olarak alacağın varlığını alacaklı ispat eder. Ancak alacaklının elinde borçlunun imzasını taşıyan bir senet veya sözleşme varsa, borcun ödendiğini veya hiç doğmadığını ileri süren borçlunun bunu kural olarak yazılı delille ispat etmesi gerekir. İmzaya itiraz edilen durumlarda mahkeme, imza incelemesini bilirkişiye yaptırır.

Menfi tespit davası nasıl açılır?

1. Belgelerin toplanması: İcra dosyası, ödeme dekontları, senet veya sözleşme suretleri, varsa kimlik bilgilerinin kötüye kullanıldığına ilişkin şikâyet belgeleri edinilir.
2. Arabuluculuk: Uyuşmazlık ticari veya tüketici işleminden doğuyorsa arabulucuya başvurulur.
3. Dava dilekçesi ve tedbir talebi: Dava dilekçesinde borcun neden bulunmadığı anlatılır; gerekiyorsa teminat karşılığı ihtiyati tedbir istenir.
4. Yargılama: Deliller toplanır, gerektiğinde imza ve ticari defter incelemesi yapılır.
5. Karar: Dava kabul edilirse takip iptal edilir ve şartları varsa tazminata hükmedilir.