Ayıplı Mal ve Hizmet
Ayıplı mal, sözleşmeye, tanıtımına veya makul beklentilere aykırı olarak kalite, nitelik ya da miktar bakımından eksiklik taşıyan maldır (6502 sayılı Kanun m. 8). Tüketici; sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilir (m. 11). Ayıptan sorumluluk teslimden itibaren iki yıl, konutta beş yıl sürer; hile varsa bu süreler uygulanmaz.
Ayıplı mal nedir?
6502 sayılı Kanun'a göre şu hallerde mal ayıplı sayılır:
- Taraflarca kararlaştırılan örneğe, modele veya ambalaj, etiket ve tanıtımda belirtilen özelliklere uygun olmaması.
- Aynı türdeki mallarda olması gereken ve tüketicinin makul olarak bekleyebileceği özellikleri taşımaması.
- Kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklenen faydalanmayı azaltan ya da ortadan kaldıran eksiklikler.
- Kurulumun satıcı tarafından hatalı yapılması veya montaj talimatındaki eksiklik nedeniyle ortaya çıkan sorunlar.
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir (m. 10). Bu karine sayesinde tüketicinin ayıbın teslimde var olduğunu ayrıca ispatlaması gerekmez.
Tüketicinin seçimlik hakları nelerdir?
| Hak | Açıklama |
|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Malı iade edip bedeli geri alma |
| Bedel indirimi | Malı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme |
| Ücretsiz onarım | Tüm masraflar satıcıya ait olmak üzere onarım isteme |
| Ayıpsız misliyle değişim | İmkân varsa ayıpsız bir ürünle değiştirme |
Tüketici bu haklardan birini seçer; satıcı bu seçimi yerine getirmekle yükümlüdür. Ancak seçilen hakkın yerine getirilmesi satıcı için orantısız güçlükler doğuruyorsa tüketici diğer haklardan birini kullanabilir. Bu haklarla birlikte şartları varsa tazminat da istenebilir.
Onarım ne kadar sürer, onarılamazsa ne olur?
Ücretsiz onarım veya değişim talebi, satıcıya bildirildiği tarihten itibaren en çok otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir; onarım için bu süre garanti belgesi düzenlenen mallarda yirmi iş günüdür. Onarım hakkının kullanılmasına rağmen ayıp tekrar ederse veya onarım süre içinde yapılmazsa tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Garanti süresi içinde aynı arızanın belirli sayıda tekrarlanması halinde malın değiştirilmesi istenebilir.
Ayıplı hizmet nedir?
Ayıplı hizmet, sözleşmede kararlaştırılan veya tüketicinin makul olarak bekleyebileceği niteliklere uygun olmayan hizmettir (m. 13). Ayıplı hizmette tüketici; hizmetin yeniden görülmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarından birini kullanabilir (m. 15). Ev tadilatı, oto servis, kuru temizleme ve eğitim hizmetleri sık karşılaşılan örneklerdir.
Ayıplı araç için ne yapılır?
Sıfır araçlarda gizli ayıp, sürekli tekrarlayan arıza veya boya ve değişen parça gibi bildirilmeyen kusurlar ayıp sayılır. Tüketici, seçimlik hakları çerçevesinde aracın değiştirilmesini veya bedel iadesini isteyebilir. İkinci el araç satışlarında satıcı tacir ise tüketici hukuku kuralları uygulanır; iki tüketici arasındaki satışlarda ise Türk Borçlar Kanunu hükümleri geçerlidir. Araçlardaki ayıpların tespitinde bilirkişi incelemesi önemli rol oynar.
Ayıplı mal için nasıl başvurulur?
- Satıcıya bildirim: Ayıp, satıcıya yazılı olarak bildirilir ve seçilen hak açıkça belirtilir.
- Delillerin saklanması: Fatura, garanti belgesi, servis fişleri, yazışmalar ve fotoğraflar saklanır.
- Hakem heyeti veya mahkeme: Satıcı talebi karşılamazsa, 2026'da 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine, üzerindekilerde arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine başvurulur.
- Tespit: Gerekirse ayıbın tespiti için bilirkişi incelemesi istenir.
Dilekçe rehberleri
Sık sorulan sorular
Ayıplı ürünü kimden isteyebilirim?
Satıcı, üretici ve ithalatçı ayıplı maldan müteselsilen sorumludur (m. 11).
Garanti süresi bittikten sonra ayıp çıkarsa ne olur?
Ayıptan sorumluluk, garanti süresinden bağımsız olarak teslimden itibaren iki yıl sürer; ayıp hile ile gizlenmişse süre uygulanmaz.
Kutusu açılan ürün iade edilebilir mi?
Ayıplı mallarda kutunun açılması iade hakkını ortadan kaldırmaz.
Satıcı "servise götürün" diyebilir mi?
Tüketici seçimlik hakkını satıcıya karşı kullanabilir; satıcı sorumluluğunu servise yönlendirerek ortadan kaldıramaz.
Kaynakça
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.