İçeriğe atla

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku: Sık Sorulan Sorular

Bu sayfa işçi ve işveren ilişkisinde en sık sorulan soruları İş Kanunu, 1475 sayılı Kanun'un yürürlükteki 14. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'a dayanarak kısaca cevaplar.

Fesih ve tazminatlar

Kıdem tazminatı kimlere ödenir?

Aynı işverende en az bir yıl çalışan ve sözleşmesi işverence haklı sebep dışında feshedilen, haklı nedenle fesih yapan, askerlik, emeklilik veya evlilik (kadın işçi için bir yıl içinde) nedeniyle ayrılan işçiye ödenir. İşçinin ölümünde mirasçılarına ödenir.

Kıdem tazminatı tavanı ne kadar?

1 Temmuz–31 Aralık 2026 döneminde yıllık brüt kıdem tazminatı tavanı 73.729,84 TL'dir; tavan her ocak ve temmuz ayında güncellenir.

İstifa eden işçi kıdem tazminatı alır mı?

Haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Ücretin ödenmemesi, fazla mesainin karşılığının verilmemesi veya işyerinde kötü muamele gibi haklı nedenlerle yapılan fesihte kıdem tazminatı doğar (İş Kanunu m. 24).

İhbar süreleri ne kadardır?

İşyerindeki kıdeme göre 6 aydan az ise 2, 6 ay–1,5 yıl ise 4, 1,5–3 yıl ise 6, 3 yıldan fazla ise 8 haftadır (İş Kanunu m. 17).

Emeklilik için ayrılan işçi tazminat alır mı?

Evet. Yaşlılık aylığı almak için ayrılan veya yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamlayıp SGK'dan alınan yazıyla ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır.

İş güvencesi

İşe iade davası için süre ne kadar?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır (İş Kanunu m. 20).

İşe iade için hangi şartlar gerekir?

İşyerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdemi olması, belirsiz süreli sözleşme ve işveren vekili olmama şartları aranır (İş Kanunu m. 18).

Çalışma süresi ve izin

Fazla mesai nasıl ücretlendirilir?

Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati için normal saat ücretinin yüzde 50 fazlası ödenir; yıllık fazla çalışma 270 saati aşamaz (İş Kanunu m. 41).

Yıllık izin kaç gün?

Hizmet süresi 1–5 yıl olan işçiye 14 gün, 5–15 yıl olana 20 gün, 15 yıl ve fazlası olana 26 gün yıllık ücretli izin verilir; 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün verilir (İş Kanunu m. 53).

Kullanılmayan izinler ne olur?

Sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan yıllık izin sürelerinin ücreti son ücret üzerinden ödenir (İş Kanunu m. 59).

Alacaklar ve süreler

İşçi alacakları ne zaman zamanaşımına uğrar?

Kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacakları kural olarak beş yıllık zamanaşımına tabidir.

İşçi alacakları için arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. Kanuna veya sözleşmeye dayanan işçi ve işveren alacakları ile işe iade talepleri için arabuluculuk dava şartıdır; iş kazası ve meslek hastalığı tazminatları bu kuralın dışındadır (7036 sayılı Kanun m. 3).

Sosyal güvenlik

Schema: FAQPage.

Sigortasız çalıştırıldım, ne yapabilirim?

Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde hizmet tespit davası açılabilir (5510 sayılı Kanun m. 86). SGK'ya şikâyette de bulunulabilir.

Maaşım düşük gösterildi, ne yapabilirim?

Gerçek ücretin tespiti için prime esas kazanç tespiti davası açılabilir; ayrıca eksik ödenen kıdem ve ihbar tazminatı gerçek ücret üzerinden talep edilebilir.

İş kazası geçirdim, haklarım neler?

İş kazasında SGK'nın sağladığı geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri dışında, işverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat talep edilebilir. Bu davalarda arabuluculuk şartı aranmaz.

Kaynakça

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.

WhatsApp ile yazın (yeni sekmede açılır)