İşe İade Davası
İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki bir işçinin geçerli bir sebep olmadan işten çıkarılması halinde feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iadesi için açılan davadır (İş Kanunu m. 18–21). Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Mahkeme işe iadeye karar verir ve işveren işçiyi başlatmazsa dört ila sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder.
İşe iade davasının şartları nelerdir?
İş güvencesi hükümlerinden yararlanmak için şu şartların birlikte bulunması gerekir (İş Kanunu m. 18):
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| İşyerindeki işçi sayısı | İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışmalıdır; aynı işkolundaki tüm işyerleri birlikte dikkate alınır |
| Kıdem | İşçinin en az altı aylık kıdemi olmalıdır |
| Sözleşme türü | Belirsiz süreli iş sözleşmesi olmalıdır |
| Fesheden taraf | Sözleşme işveren tarafından feshedilmiş olmalıdır |
| İşveren vekili olmama | İşletmenin bütününü yöneten ve işçiyi işe alma ile işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri kapsam dışındadır |
Geçerli fesih sebepleri nelerdir?
İşveren, iş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesini ancak geçerli bir sebebe dayanarak feshedebilir. Geçerli sebepler üç grupta toplanır:
- İşçinin yeterliliğinden kaynaklanan sebepler: Performans düşüklüğü, sık hastalanma gibi işin yapılmasını etkileyen durumlar.
- İşçinin davranışlarından kaynaklanan sebepler: İşe geç gelme, talimatlara uymama gibi davranışlar. Bu sebeplerle fesihten önce işçinin savunması alınmalıdır (İş Kanunu m. 19).
- İşletme gerekleri: Ekonomik daralma, teknolojik dönüşüm, işyerinin küçülmesi gibi sebepler. Bu durumda feshin son çare olması ve tutarlı uygulanması aranır.
Fesih bildirimi yazılı olmalı ve fesih sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmelidir. İşveren, feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispatla yükümlüdür (İş Kanunu m. 20).
İşe iade süreci nasıl işler?
- Arabuluculuk başvurusu: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur. Bu süre hak düşürücüdür.
- Arabuluculuk görüşmeleri: Taraflar işe başlatma tarihi, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı üzerinde anlaşabilir.
- Dava: Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde İş Mahkemesi'nde dava açılır.
- Karar: Mahkeme feshin geçersizliğine ve işe iadeye karar verirse, kararda işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin miktarını da belirler.
- İşe başvuru: İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır.
İşe iade kararının sonuçları nelerdir?
| Sonuç | Tutar | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe başlatmama tazminatı | İşveren bir ay içinde işe başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücret | İş Kanunu m. 21/1 |
| Boşta geçen süre ücreti | Kararın kesinleşmesine kadar geçen süre için en çok dört aylık ücret ve diğer haklar | İş Kanunu m. 21/3 |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | İşe başlatılmayan işçi, şartları varsa bu tazminatları da talep edebilir | 1475 sayılı Kanun m. 14 |
İşçi on iş günü içinde işverene başvurmazsa fesih geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur. İşveren işçiyi başlatırsa, peşin ödenen tazminatlar boşta geçen süre ücretinden mahsup edilir.
İşe iade davası ne kadar sürer?
Kanun işe iade davalarının ivedilikle sonuçlandırılmasını öngörür. Davanın süresi tanık sayısına, işyeri kayıtlarının incelenmesine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. İşe iade davalarında bölge adliye mahkemesinin istinaf üzerine verdiği karar kesindir; temyiz yoluna gidilemez.
Dilekçe rehberleri
Sık sorulan sorular
İşe iade için süreyi kaçırırsam ne olur?
Bir aylık arabuluculuk süresi kaçırılırsa işe iade talep edilemez; ancak şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı istenebilir.
Deneme süresindeki işçi işe iade isteyebilir mi?
Altı aylık kıdem şartı dolmadığından kural olarak isteyemez.
İşe iade davasını kazanırsam işe dönmek zorunda mıyım?
Hayır; ancak on iş günü içinde başvuru yapılmazsa işe başlatmama tazminatı istenemez.
İşe iade davasında tanık dinlenir mi?
Evet. Özellikle davranış ve performans nedenli fesihlerde tanık beyanları önemlidir.
Kaynakça
- 4857 sayılı İş Kanunu, m. 18–21
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3, 8
- 1475 sayılı İş Kanunu, m. 14
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
