Ticaret Hukukunda Dilekçe Rehberi

Bu bölümde hangi rehberler var?

Rehberler, ticaret ve şirketler hukukunda en sık başvurulan işlemlerden başlayarak genişletilecektir.

Ticari uyuşmazlıklarda başvuru yolları

Ticari dava dilekçelerinde bulunması gereken ortak unsurlar

1. Taraf bilgileri: Şirketlerin tam ticaret unvanı, MERSİS numarası, vergi numarası ve ticaret sicilindeki adresi; gerçek kişilerin kimlik ve adres bilgileri.
2. Temsil yetkisi: Şirket adına başvuran kişinin yetkisini gösteren imza sirküleri veya yönetim organı kararı.
3. Olayların anlatımı: Uyuşmazlığın tarih sırasıyla ve numaralandırılmış paragraflar halinde anlatımı.
4. Arabuluculuk: Zorunlu hallerde arabuluculuk son tutanağı.
5. Hukuki dayanak: Türk Ticaret Kanunu ve ilgili kanun hükümleri.
6. Deliller: Sözleşmeler, faturalar, ticari defter kayıtları, genel kurul tutanakları ve yazışmalar.
7. Talep sonucu: İstenen karar, tutar, faiz türü ve başlangıç tarihi.

Ticari davalarda hangi belgeler önemlidir?

• Ticaret sicili kayıtları: Şirketin unvanı, merkezi, sermayesi, ortakları ve temsilcilerini gösteren güncel sicil kayıtları ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ilanları.
• Esas sözleşme: Şirket içi uyuşmazlıklarda ortakların hak ve yükümlülüklerini gösterir.
• Genel kurul ve yönetim kurulu kararları: Tutanaklar ve karar defteri kayıtları.
• Ticari defterler: Tacirler arasındaki alacak davalarında delil niteliği taşır (HMK m. 222).
• Faturalar ve cari hesap ekstreleri: Ticari alacağın varlığını ve tutarını gösterir.
• Yazışmalar: Sipariş, teslim ve ödeme süreçlerine ilişkin e-posta ve mesajlar.

Ortaklıktan çıkma ve çıkarma davaları

Limited şirkette ortak, esas sözleşmede öngörülen sebeplerle veya haklı sebeplerin varlığı halinde mahkemeden şirketten çıkmasına izin verilmesini isteyebilir (TTK m. 638). Haklı sebep; ortaklığın ortak için çekilmez hale gelmesi, örneğin yıllardır kâr dağıtılmaması veya ortağın yönetimden sistematik olarak dışlanmasıdır. Şirket de esas sözleşmedeki sebeplerle genel kurul kararıyla veya haklı sebeplerle mahkemeden bir ortağın çıkarılmasını isteyebilir (TTK m. 640). Çıkan ortak, payının gerçek değerine karşılık gelen ayrılma akçesine hak kazanır (TTK m. 641). Bu davalarda dilekçede haklı sebebi oluşturan olayların tarih sırasıyla ve belgeleriyle gösterilmesi, payın gerçek değerinin tespiti için bilirkişi incelemesi istenmesi gerekir.

Yöneticilerin sorumluluğu davası

Anonim şirket yönetim kurulu üyeleri ve limited şirket müdürleri, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ederlerse şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur (TTK m. 553). Sorumluluk davası, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her halde zararı doğuran fiilden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır (TTK m. 560). Dilekçede yöneticinin hangi işlemiyle hangi yükümlülüğü ihlal ettiği, şirketin uğradığı zararın miktarı ve bu zararla işlem arasındaki illiyet bağı somut olarak gösterilmelidir. Genel kurulun yöneticileri ibra etmiş olması, ibrada açıklanmayan olaylar bakımından davayı engellemez.

Sürelere neden dikkat edilmeli?

Ticari uyuşmazlıklarda pek çok süre kısa ve hak düşürücüdür. Genel kurul kararının iptali için üç ay, ödeme emrine itiraz için 7 gün, kambiyo senetlerine dayalı takipte borca itiraz için 5 gün süre vardır. Faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmezse içeriği kabul edilmiş sayılır (TTK m. 21/2). Ticari defterlerin on yıl saklanma süresi de ispat bakımından önem taşır. Süre kaçırıldığında hak çoğu zaman tamamen kaybedildiğinden, tebligat alındığı anda sürelerin hesaplanması gerekir.

Arabuluculuk başvurusu nasıl hazırlanır?

Ticari alacak ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabuluculuk bürosuna başvurulur. Başvuruda tarafların unvanları, uyuşmazlığın konusu ve talep edilen tutar belirtilir. Şirketlerin arabuluculuk toplantılarına imza yetkilisi veya yetkilendirilmiş bir temsilci katılmalıdır; yetkisiz kişilerin katılımı anlaşmanın geçerliliğini tartışmalı hale getirebilir. Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk süreci kural olarak altı hafta içinde tamamlanır ve gerektiğinde iki hafta uzatılabilir. Anlaşma sağlanırsa belge ilam niteliğindedir; sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir.

Sık yapılan hatalar

• Arabuluculuk şartının atlanması: Zorunlu hallerde arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.
• Şirket unvanının yanlış yazılması: Ticaret sicilindeki tam unvan kullanılmalıdır.
• Temsil yetkisinin gösterilmemesi: Şirket adına başvuruda imza sirküleri eklenmelidir.
• Görevsiz mahkemede dava açılması: Ticari davaların asliye hukuk mahkemesinde açılması dosyanın gönderilmesine yol açar.
• Delillerin eksik gösterilmesi: Yazılı yargılamada deliller dilekçeler aşamasında bildirilmelidir; sonradan delil göstermek sınırlıdır.

Kambiyo senedine dayalı takipte borçlu ne yapmalı?

Bono, poliçe veya çeke dayanılarak kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığında, borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde imzaya itiraz veya borca itiraz yoluyla icra mahkemesine başvurabilir (İİK m. 168, 169). Bu itiraz, adi takipten farklı olarak icra dairesine değil doğrudan icra mahkemesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurmaz; takibin durdurulması mahkemeden ayrıca istenmelidir. İmzanın borçluya ait olmadığı ileri sürülüyorsa bu iddia açıkça ve süresinde yapılmalıdır.